1
O'zbekiston Respublikasi hududida a'zolar transplantatsiyasiga ruxsat berilgan
Buyrak transplantatsiyasi surunkali buyrak yetishmovchiligining terminal bosqichini davolashning eng samarali usuli bo'lib, buyrak funksiyasini tiklash va bemorning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilash imkonini beradi.
Transplantatsiyani o'tkazish imkoniyati to'g'risidagi qaror tibbiy ko'rsatmalar va kompleks tekshiruv natijalari asosida qabul qilinadi. Markazda bemorni tayyorlash va davolashning to'liq sikli – diagnostikadan tortib operatsiyadan keyingi kuzatuvgacha qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
2
Kimga buyrak transplantatsiyasi kerak bo'lishi mumkin
Transplantatsiya buyrak funksiyasining sezilarli darajada pasayishi va surunkali buyrak yetishmovchiligi rivojlanganda ko'rib chiqiladi.
Yakuniy qaror shifokor tomonidan tibbiy ko'rsatkichlar asosida qabul qilinadi.
gemodializga uzoq muddatli bog'liqlik
длительная зависимость от гемодиализа
buyrak funksiyasining sezilarli darajada pasayishi
buyrak funksiyasini dori vositalari bilan tiklashning iloji yo'qligi
tug'ma yoki orttirilgan buyrak kasalliklari
3
Transplantatsiyaga tayyorgarlik qanday o'tadi
Transplantatsiyadan oldin bemorning sog'lig'ini baholash va operatsiyani o'tkazish imkoniyatini aniqlash imkonini beruvchi kompleks tekshiruv o'tkaziladi.
комплекс лабораторных анализов
инструментал диагностика
қон гуруҳини аниқлаш
буйрак фаолиятини баҳолаш
мумкин бўлган қарши кўрсатмаларни аниқлаш
выявление возможных противопоказаний
операцияга тайёргарлик
Tekshiruv transplantologiyaning zamonaviy tibbiy talablariga muvofiq o'tkaziladi.
4
Реципиент қандай текширувлардан ўтади
Текширув ҳажми индивидуал равишда белгиланади ва операция хавфсизлигини ҳамда трансплантация муваффақиятини оширишга қаратилган.
Текширувдан мақсад – қарши кўрсатмалар йўқлигига ишонч ҳосил қилиш ва трансплантация учун оптимал шароитларни таъминлаш.
лабораторные анализы крови и мочи
определение группы крови и резус-фактора
юқумли касалликлар учун скрининг
мослик бўйича иммунологик текширувлар (HLA-типлаш, cross-match)
ультратовуш диагностикаси
буйраклар ва бошқа аъзолар фаолиятини баҳолаш
профилли мутахассислар маслаҳатлари
консультации профильных специалистов
5
Буйрак трансплантацияси қандай ўтади
Буйрак трансплантацияси – бу беморга донордан соғлом буйрак кўчириб ўтказиладиган жарроҳлик амалиётидир.
Операция трансплантологлар, томир жарроҳлари, анестезиологлар ва интенсив терапия мутахассислари жамоаси томонидан амалга оширилади.
Операциядан сўнг, трансплантация қилинган буйрак фаолиятини ва организмнинг умумий ҳолатини назорат қилиш учун бемор шифокорлар назорати остида бўлади.
6
Реципиент қандай текширувлардан ўтади
Transplantatsiyadan so'ng bemor markaz mutaxassislari nazorati ostida bo'ladi.
Muntazam kuzatuv sog'liq holatini nazorat qilish va ko'chirib o'tkazilgan buyrakning barqaror faoliyatini saqlab turish imkonini beradi.
zarur terapiyani tanlash
turmush tarzi bo'yicha tavsiyalar
mumkin bo'lgan asoratlarning oldini olish
tahlillarni nazorat qilish
mutaxassislarning muntazam maslahatlari
7
Transplantatsiyadan oldingi gemodializ
Zarurat tug'ilganda, bemor transplantatsiya o'tkazilgunga qadar gemodializ usuli bilan davolanishi mumkin.
Gemodializ buyrak faoliyati sezilarli darajada pasayganida organizmning hayotiy muhim funksiyalarini saqlab turish imkonini beradi.
Transplantatsiya o'tkazish to'g'risidagi qaror tibbiy ko'rsatmalar va tekshiruv natijalari asosida individual tarzda qabul qilinadi.
Markaz mutaxassislari bemorni davolashning barcha bosqichlarida — birlamchi maslahatdan tortib, operatsiyadan keyingi kuzatuvgacha hamrohlik qiladilar.
8
Buyrak ko'chirib o'tkazilgandan keyin hayot qanday o'zgaradi
Buyrak transplantatsiyasi uzoq muddatli gemodializ usuli bilan davolashga nisbatan bemorning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilash imkonini beradi.
Muvaffaqiyatli transplantatsiyadan so'ng buyrak faoliyati tiklanadi, bu esa organizmga qonni tozalash, suyuqlikni tartibga solish va moddalar almashinuvi jarayonlarini yana to'liq bajarish imkonini beradi.
Ko'plab bemorlar faol hayotga, ishga, sayohatlarga va odatiy kundalik faoliyatlariga qaytadilar.
Улучшается общее самочувствие и уровень энергии
Muntazam gemodializga bo'lgan ehtiyoj kamayadi.
Ishtaha va organizmning umumiy holati yaxshilanadi
Hayot sifati va davomiyligi oshadi
Uzoq muddatli maqsadlar va turmush tarzini rejalashtirish imkoniyati paydo bo'ladi
Ishga va odatiy faoliyatga qaytish mumkin
9
Transplantatsiyadan keyingi tibbiy nazorat
Operatsiyadan so'ng bemor mutaxassislar nazoratida bo'lishi va shifokor tavsiyalariga rioya qilishi kerak.
Tibbiy tavsiyalarga rioya qilish ko'chirilgan buyrakning barqaror faoliyatini uzoq yillar davomida saqlashga yordam beradi.
mutaxassislarning rejalashtirilgan maslahatlari
ko'chirilgan buyrak faoliyatini kuzatish
mumkin bo'lgan asoratlarning oldini olish
belgilangan terapiyani qabul qilish
плановые консультации специалистов
10
Transplantatsiyadan keyingi turmush tarzi
Tiklanish davridan so'ng, ko'pchilik bemorlar odatiy turmush tarzini olib borishlari mumkin.
Tiklanish muddati va individual tavsiyalar bemorning ahvoliga bog'liq bo'lib, davolovchi shifokor tomonidan belgilanadi.
Buyrak transplantatsiyasi mutaxassislar tavsiyalariga rioya qilish va muntazam tibbiy nazorat ostida bo'lish sharti bilan yanada faol va to'laqonli hayotga qaytish imkoniyatidir.
возможно возвращение к работе
o'rtacha jismoniy faollikka ruxsat beriladi
shifokor maslahatidan so'ng oilani rejalashtirish mumkin
sayohatlar mumkin
соғлом турмуш тарзи тамойилларига риоя қилиш тавсия этилади
1
Ўзбекистонда тирик донор
Ўзбекистонда тирик донор — бу трансплантация учун аъзо ёки тўқима олишга ихтиёрий ва беғараз равишда нотариал тасдиқланган ёзма розилик берган шахсдир. Қонун донорликка ҳар қандай мажбурлашни тақиқлайди. Аъзони олишга фақатгина тиббий хулосага кўра бу донорга соғлиғи ёки меҳнат қобилиятини жиддий ва доимий йўқотишга олиб келадиган зарар етказмасагина рухсат берилади. Донор мумкин бўлган асоратлар ҳақида олдиндан тўлиқ маълумот олиш, шунингдек, операция бошлангунга қадар сабабларини тушунтирмасдан ундан воз кечиш ҳуқуқига эга.
2
Ким буйрак донори бўлиши мумкин
Ўзбекистонда тирик донордан буйрак трансплантацияси Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига мувофиқ қариндошлар ва эр-хотинлар ўртасида амалга оширилиши мумкин.
Донорликка ихтиёрий рози бўлган ва унинг саломатлиги учун операция хавфсизлигини тасдиқловчи тиббий текширувдан ўтган шахс донор бўлиши мумкин.
Ота-оналар
Фарзандлар
Туғишган ака-укалар ва опа-сингиллар
Боболар ва бувилар
Набиралар
Амакилар ва аммалар, тоғалар ва холалар
Жиянлар
Амакивачча, тоғавачча, холавачча, аммаваччалар
Камида 3 йил давомида расман қайд этилган никоҳда бўлган эр ёки хотин
Донорлик имконияти фақатгина донорнинг саломатлиги ҳолатини ва реципиент билан мослигини баҳолаш имконини берувчи комплекс тиббий текширувдан сўнг аниқланади.
Transplantatsiya imkoniyati haqidagi qaror shifokorlar tomonidan tibbiy ko'rsatmalar va tekshiruv natijalari asosida qabul qilinishini tushunish muhimdir.
Donorlik amaldagi qonunchilikka muvofiq faqat ixtiyoriy va bepul amalga oshiriladi.
3
Donorga qanday talablar qo'yiladi
Donor sog'lig'iga xavf tug'dirmasdan operatsiyani xavfsiz o'tkazish imkonini beruvchi tibbiy mezonlarga javob berishi kerak.
Donorlikka ixtiyoriy rozilik
Добровольное согласие на донорство
Operatsiyaga tibbiy qarshi ko'rsatmalarning yo'qligi
Umumiy sog'liq holatining qoniqarli bo'lishi
Buyraklar faoliyatining normal bo'lishi
Og'ir surunkali kasalliklarning yo'qligi
Retsipient uchun xavf tug'dirishi mumkin bo'lgan kasalliklarning yo'qligi
Tibbiy ko'rsatkichlar bo'yicha retsipient bilan tasdiqlangan moslik
Har bir holat individual ravishda ko'rib chiqiladi, qaror tekshiruv natijalari va mutaxassislar xulosalari asosida qabul qilinadi.
Tekshiruvning asosiy vazifasi – donorlik donor uchun xavfsiz va retsipient uchun samarali ekanligiga ishonch hosil qilishdir.
4
Donor tekshiruvi qanday o'tkaziladi
Transplantatsiyadan oldin donor sog'lig'ini va retsipient bilan mosligini baholash imkonini beruvchi keng qamrovli tibbiy ko'rikdan o'tadi.
Tekshiruv laboratoriya tahlillari, instrumental diagnostika va tegishli mutaxassislar maslahatlarini o'z ichiga oladi.
Immunologik moslik tekshiruvlari (HLA-tiplash, kross-match)
Genetik va to'qima mosligi testlari
Qon va siydikning kompleks tahlillari
Buyrak funksiyasini baholash
Instrumental diagnostika (UZI, zarurat bo'lsa KT)
Yuqumli kasalliklarni skrining qilish
Mutaxassis shifokorlar maslahatlari
Donorning umumiy sog'lig'ini baholash
Tekshiruv hajmi individual ravishda belgilanadi va transplantologiyada qo'llaniladigan zamonaviy tibbiy talablarga javob beradi.
Tekshiruvdan maqsad — donorlik donor uchun xavfsiz ekanligiga ishonch hosil qilish va buyrakni muvaffaqiyatli transplantatsiya qilish uchun optimal moslikni ta'minlashdir.
Tekshiruv yakunlangach, markaz mutaxassislari transplantatsiya o'tkazish imkoniyati haqida qaror qabul qiladilar.
5
Transplantatsiyadan keyin donorning hayoti qanday o'zgaradi
Buyrak donorligi qarshi ko'rsatmalar bo'lmaganda va shifokor tavsiyalariga rioya qilinganda umr ko'rish davomiyligiga ta'sir qilmaydi. Bir buyrak bilan to'laqonli hayot kechirish, ishlash, sport bilan shug'ullanish, sayohat qilish va oila qurishni rejalashtirish mumkin.
Operatsiyadan oldin donorlik sog'liq uchun xavfsiz ekanligiga ishonch hosil qilish imkonini beruvchi keng qamrovli tekshiruv o'tkaziladi.
Immunologik moslik tekshiruvlari (HLA-tipini aniqlash, cross-match)
Donor ishlashi, odatdagi faoliyat va jismoniy mashg'ulotlar bilan shug'ullanishi mumkin.
Ko'pgina hollarda doimiy ravishda maxsus dori-darmonlarni qabul qilish talab qilinmaydi.
Tiklanishdan so'ng odatdagi turmush tarzini olib borish mumkin.
Ayollar shifokor maslahatidan so'ng homiladorlikni rejalashtirishlari mumkin.
Женщины могут планировать беременность после консультации врача
После операции требуется время на восстановление, как после любого хирургического вмешательства.
Dastlabki haftalarda jismoniy yuklamani cheklash tavsiya etiladi
В первые недели рекомендуется ограничить физическую нагрузку
Asta-sekin odatiy turmush tarziga qaytish mumkin
Tiklanish muddati individual ravishda belgilanadi
Buyrak donorligi — bu jiddiy qaror, shuning uchun operatsiyadan oldin mutaxassislarning batafsil maslahati o'tkaziladi, bu barcha savollarga javob olish va mumkin bo'lgan xavflarni baholash imkonini beradi.
Transplantologiyaning asosiy prinsipi — donorning xavfsizligi va operatsiyaning tibbiy asosliligi.
** Ishni dastlabki ko'rib chiqish uchun bemor markaz mutaxassislari tomonidan baholash uchun tibbiy ma'lumot va hujjatlarni yuborishi kerak.
6
Buyrak transplantatsiyasi uchun qon guruhlarining mosligi
Buyrak transplantatsiyasida donor va retsipientning qon guruhi mosligi hisobga olinadi.
Донор
подходит для реципиентов с I, II, II и IV группой крови
Донор
подходит для реципиентов со II и IV группой крови
Донор
подходит для реципиентов с III и IV группой крови
Донор
подходит только для реципиентов с IV группой крови
Bunday transplantatsiya qon guruhi bo'yicha mos keladigan transplantatsiya deb ataladi.
Hatto donor va retsipiyentning qon guruhi mos kelmasa ham, ayrim hollarda ABO-mos kelmaydigan buyrak transplantatsiyasi amalga oshirilishi mumkin.
Markazda immunologik xavfni kamaytirish va qon guruhi mos kelmaganda transplantatsiya qilish imkonini beruvchi zamonaviy xalqaro tayyorgarlik protokollari qo'llaniladi.
Mutaxassislarimiz siz bilan bog'lanishadi
