1
O'zbekiston Respublikasi hududida a'zolar transplantatsiyasiga ruxsat berilgan
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида аъзолар трансплантациясига руҳсат берилган. Буйрак трансплантацияси сурункали буйрак етишмовчилигининг терминал босқичини даволашнинг энг самарали усули бўлиб, буйрак функциясини тиклаш ва беморнинг ҳаёт сифатини сезиларли даражада яхшилаш имконини беради.
Трансплантация ўтказиш имконияти тўғрисидаги қарор тиббий кўрсатмалар ва комплекс текширув натижалари асосида қабул қилинади. Биз беморни тайёрлаш ва даволашнинг тўлиқ циклини - диагностикадан тортиб операциядан кейинги кузатувгача бўлган барча босқичларни амалдаги қонунчиликда белгиланган тартибда амалга оширамиз.
2
Буйрак трансплантацияси кимларга керак бўлиши мумкин
Трансплантация буйрак функциясининг сезиларли даражада пасайиши ва сурункали буйрак етишмовчилиги ривожланган ҳолатларда кўриб чиқилади.
Якуний қарор тиббий кўрсатмалар асосида шифокор томонидан қабул қилинади.
сурункали буйрак етишмовчилигининг терминал босқичи
гемодиализга узоқ муддатли қарамлик
буйрак функциясининг сезиларли даражада пасайиши
дори-дармонлар билан даволаш орқали буйрак функциясини тиклаш имкониятининг мавжуд эмаслиги
буйракларнинг туғма ёки орттирилган касалликлари
3
Трансплантацияга тайёргарлик қандай ўтади
Трансплантациядан олдин беморнинг соғлиғини баҳолаш ва амалиёт ўтказиш имкониятини баҳолаш мақсадида комплекс текширув ўтказилади.
лаборатор таҳлиллар мажмуаси
инструментал диагностика
қон гуруҳини аниқлаш
буйрак функциясини баҳолаш
мутахассислар консультацияси
эҳтимолий қарши кўрсатмаларни аниқлаш
амалиётга тайёргарлик
Текширув трансплантология соҳасидаги замонавий тиббий талаблар асосида амалга оширилади.
4
Реципиент қандай текширувлардан ўтади
Текширувлар ҳажми ҳар бир бемор учун индивидуал аниқланади ва амалиёт хавфсизлигини ошириш ҳамда трансплантациянинг муваффақиятли ўтишини таъминлашга қаратилган.
Текширувнинг мақсади - трансплантация учун қарши кўрсатмалар мавжуд эмаслигига ишонч ҳосил қилиш ва трансплантация ўтказиш учун энг мақбул шароитларни яратишдир.
қон ва сийдикнинг лаборатор таҳлиллари
қон гуруҳи ва резус-факторни аниқлаш
инфекцион касалликларга скрининг
иммунологик мувофиқликни баҳолаш (HLA-типлаш, cross-match)
ультратовуш диагностикаси
буйраклар ва бошқа аъзолар функциясини баҳолаш
зарурат бўлганда компьютер диагностикаси
тор ихтисосликдаги мутахассислар консультациялари
5
Буйрак трансплантацияси қандай ўтказилади
Буйрак трансплантацияси беморга донордан олинган соғлом буйракни кўчириб ўтказиш бўйича жарроҳлик амалиёти ҳисобланади.
Амалиёт трансплантологлар, қон-томир жарроҳлари, анестезиологлар ва интенсив терапия мутахассисларидан иборат жамоа томонидан амалга оширилади.
Амалиётдан сўнг бемор трансплантация қилинган буйрак фаолияти ва организмнинг умумий ҳолатини назорат қилиш мақсадида шифокорлар назоратида бўлади.
6
Трансплантациядан кейинги назорат
Трансплантациядан сўнг бемор бизнинг мутахассисларимиз томонидан мунтазам тиббий назорат остида бўлади.
Доимий назорат беморнинг соғлиғини кузатиш ва трансплантация қилинган буйрак функцияси барқарор фаолиятини таъминлаш имконини беради.
керакли даволаш терапиясини танлаш
ҳаёт тарзи бўйича тавсиялар бериш
эҳтимолий асоратларнинг олдини олиш
лаборатор таҳлиллар натижаларини назорат қилиш
мутахассислар билан доимий консультациялар ўтказиш
7
Трансплантациягача гемодиализ
Зарурат бўлганда бемор трансплантация амалга оширилгунга қадар гемодиализ муолажасини олиши мумкин.
Гемодиализ буйрак функцияси яққол сустлашган ҳолатларда организмнинг ҳаётий муҳим функцияларини қўллаб-қувватлаш имконини беради.
Трансплантация ўтказиш тўғрисидаги қарор тиббий кўрсатмалар ва текширув натижалари асосида индивидуал равишда қабул қилинади.
Мутахассисларимиз даволашнинг барча босқичларида, яъни дастлабки консультациядан тортиб амалиётдан кейинги кузатувгача бўлган барча жараёнларда ҳамроҳлик қилади ва тиббий ёрдам кўрсатади.
8
Буйрак трансплантациясидан кейин ҳаёт қандай ўзгаради
Буйрак трансплантацияси узоқ муддатли гемодиализ билан даволанишга нисбатан беморнинг ҳаёт сифатини сезиларли даражада яхшилаш имконини беради.
Муваффақиятли трансплантациядан сўнг буйрак функцияси тикланади, бу эса организмга қонни тозалаш жараёнларини, моддалар алмашинувини ва суюқлик мувозанатини сақлаш каби вазифаларини яна тўлиқ бажариш имконини яратади.
Кўплаб беморлар фаол ҳаёт тарзига, меҳнат фаолиятига, саёҳат қилиш ва кундалик машғулотларга қайтиш имкониятига эга бўладилар.
умумий аҳвол ва ҳаётий қувват даражаси яхшиланади
доимий гемодиализга бўлган эҳтиёж камаяди
иштаҳа ва организмнинг умумий ҳолати яхшиланади
ҳаёт сифати ва давомийлиги ортади
узоқ муддатли режалар ва ҳаёт тарзини режалаштириш имконияти пайдо бўлади
меҳнат фаолияти ва одатий кундалик фаолликка қайтиш имконияти яратилади
9
Трансплантациядан кейин тиббий назорат
Амалиётдан сўнг бемор мутахассислар томонидан мунтазам кузатувда бўлиши ва шифокор тавсияларига қатъий риоя қилиши зарур.
Тиббий тавсияларга амал қилиш трансплантация қилинган буйракнинг барқарор фаолиятини узоқ йиллар давомида сақлаб қолишга ёрдам беради.
таҳлилларни мунтазам назорат қилиш
трансплантация қилинган буйрак функциясини кузатиб бориш
эҳтимолий асоратларни олдини олиш
белгиланган даволаш терапиясини қабул қилиш
мутахассислар билан режали консультациялардан ўтиш
10
Трансплантациядан кейинги ҳаёт тарзи
Тикланиш даври тугаганидан сўнг аксарият беморлар ўзларининг одатий ҳаёт тарзини давом эттиришлари мумкин.
Тикланиш муддати ва шахсий тавсиялар беморнинг умумий аҳволига боғлиқ бўлиб, даволовчи шифокор томонидан индивидуал тарзда белгиланади.
Буйрак трансплантацияси — мутахассислар тавсияларига риоя қилиш ва мунтазам тиббий кузатувдан ўтиб туриш шарти билан янада фаол ва тўлақонли ҳаёт тарзига қайтишга имкон беради.
меҳнат фаолиятига қайтиш мумкин
ўртача жисмоний фаолликка рухсат этилади
шифокор маслаҳатидан сўнг оила режалаштириш мумкин
саёҳат қилиш имконияти
соғлом турмуш тарзи тамойилларига амал қилиш тавсия этилади
1
Ўзбекистонда тирик донорлик
Ўзбекистонда тирик донор — бу ўз ихтиёри билан ва бепул равишда аъзо ёки тўқимани трансплантация учун олишга нотариал тасдиқланган ёзма розилик берган шахсдир. Қонун донорликка ҳар қандай мажбурлашни тақиқлайди.
Агар тиббий хулосага кўра донорга зиён етмаса, соғлиғи ва меҳнат қобилиятига жиддий ҳамда барқарор зарар етказмайдиган ҳолатдагина донорлик аъзосини олишга рухсат этилади.Донор олдиндан кузатилиши мумкин бўлган асоратлар ҳақида тўлиқ маълумот олиш ҳуқуқига эга, шунингдек амалиёт бошлангунга қадар сабабини тушунтирмасдан рад этиши мумкин.
2
Ким буйрак донори бўлиши мумкин
Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига мувофиқ, Ўзбекистонда тирик донорлик буйрак трансплантацияси қариндошлар ва турмуш ўртоқлар орасида амалга оширилиши мумкин.
Донорлик қилиши учун шахс, ўз соғлиғи учун амалиёт хавфсиз эканлигини тасдиқловчи тиббий текширувдан ўтган ва ўз ихтиёри билан розилик билдирган бўлиши керак.
Ота-она
Фарзандлар
Туғишган ака-укалар ва опа-сингиллар
Бобо ва буви
Неваралар
Амаки ва тоға, амма ва хола
Жиянлар
Амакивачча ва холаваччалар
расмий никоҳ қайд этилганлигига 3 йилдан кам бўлмаган эр ёки хотин (ҳамда уларнинг туғишган ака-ука ва опа-сингиллари)
Донорни соғломлик ҳолати ва реципиент билан мутаносиблигини баҳолаш комплекс тиббий текширувлардан сўнг аниқланади.
Шуни тушуниш муҳимки, трансплантация бажариш имконияти шифокорлар томонидан тиббий кўрсатмалар ва текширув натижалари асосида қабул қилинади.
Донорлик фақат амалдаги қонунчилик билан мос равишда ихтиёрий ва беғараз амалга оширилади.
3
Донорликка қандай талаблар қўйилади
Донор хавфсиз амалиёт ўтказиш, унинг соғлиғи ва хавфсизсизлигини хавфга қўймайдиган тиббий тамойилларга тўғри келиши шарт.
18 ёшдан катта бўлиш
донорликка ихтиёрий розилик бериш
амалиётга тиббий қарши кўрсатмалар йўқлиги
соғлиқнинг умумий ҳолатини қониқарли бўлиши
буйрак функциясининг нормал бўлиши
оғир сурункали касалликларнинг йўқлиги
реципиент учун хавф туғдириши мумкин бўлган касалликнинг йўқлиги
тиббий кўрсаткичлар бўйича тасдиқланган реципиент билан мутаносиблик
Ҳар бир ҳолат индивидуал тарзда кўриб чиқилади, текширув натижалари ва мутахассислар хулосалари асосида қарор қабул қилинади.
Текширувнинг асосий мақсади — донорликнинг донор учун хавфсизлиги ва реципиент учун самарали эканлигига ишонч ҳосил қилиш.
4
Донорни текшириш қандай ўтказилади
Трансплантациядан олдин донор соғлиқ ҳолатини ва реципиент билан мутаносибликни баҳолаш имконини берувчи комплекс тиббий текширувлардан ўтади.
Текширув лаборатор таҳлиллар, инструментал диагностика ва тор мутахассислар консультацияларини ўз ичига олади.
иммунологик мослик текширувлари (HLA-типлаш, cross-match)
генетик ва тўқима мослик тестлари
қон ва сийдикнинг комплекс таҳлиллари
буйрак функциясини баҳолаш
инструментал диагностика (УТТ, КТ-ангиография)
инфекцион касалликларга скрининг
тор мутахассислар консультацияси
донорнинг соғлиғини умумий ҳолатини баҳолаш
Текширув ҳажми индивидуал тарзда аниқланади ва трансплантологияда қўлланиладиган замонавий тиббий кўрсатмаларга мос келади.
Текширувнинг мақсади — донорликнинг донор учун хавфсизлиги ва буйрак трансплантациясининг муваффақиятли ўтиши учун оптимал мосликни таъминлаш.
Текширув якунланганидан сўнг клиника мутахассислари трансплантацияни ўтказиш имконияти бўйича қарор қабул қилади.
5
Трансплантациядан кейин донор ҳаёти қандай ўзгаради
Буйрак донорлиги, қарши кўрсатмалар бўлмаса ва шифокор тавсияларига риоя қилинса, ҳаёт давомийлигига таъсир қилмайди. Инсон битта буйрак билан ҳам тўлиқ ҳаёт кечириши, ишлаши, спорт билан шуғулланиши, саёҳат қилиши ва оила режалаштириши мумкин.
Операциядан олдин соғлиқ учун донорлик хавфсиз эканини тасдиқловчи комплекс текширувлар ўтказилади.
инсон битта буйрак билан ҳам тўлақонли ҳаёт кечириши мумкин
сурункали касалликлар бўлмаса, донорнинг умр давомийлиги камаймайди
донор ишлаши, одатий фаолият ва жисмоний ҳаракат билан шуғулланиши мумкин
кўп ҳолларда доимий махсус дорилар қабул қилиш талаб этилмайди
тикланишдан кейин одатий ҳаёт тарзига қайтиши мумкин
аёллар шифокор маслаҳатидан сўнг ҳомиладорликни режалаштириши мумкин
Операциядан сўнг ҳар қандай жарроҳлик амалиёти каби тикланиш учун вақт талаб этилади.
даволаниш одатда бир неча кун давом этади
биринчи ҳафталарда жисмоний юкламалар чекланади
кейинчалик аста-секин одатий ҳаётга қайтиш мумкин
тикланиш муддати индивидуал равишда белгиланади
Буйрак донорлиги - бу жиддий қарор, шунинг учун амалиётдан олдин мутахассислар билан барча саволларга жавоб олиш ва эҳтимолий хавфларни баҳолаш имконини берувчи батафсил маълумот берилади.
Трансплантологиянинг асосий тамойили - донор хавфсизлиги ва операциянинг тиббий асосланганлиги.
** Ҳолатни олдиндан кўриб чиқиш учун, бемор тиббий маълумотлар ва ҳужжатларни бизнинг мутахассисларимизга баҳолаш учун юбориши лозим.
6
Буйрак трансплантациясида қон гуруҳларининг мослиги
Буйрак трансплантациясида донор ва реципиент қон гуруҳларининг мослиги ҳисобга олинади.
Донор
I, II, III ва IV қон гуруҳли реципиентларга мос келади
Донор
II ва IV қон гуруҳли реципиентларга мос келади
Донор
III ва IV қон гуруҳли реципиентларга мос келади
Донор
фақат IV қон гуруҳли реципиентларга мос келади
Бу турдаги трансплантация қон гуруҳи бўйича мос трансплантацияси деб аталади.
Агар ҳатто донор ва реципиент қон гуруҳлари мос келмаса ҳам, баъзи ҳолатларда ABO-номутаносиблик трансплантацияни амалга ошириш мумкин.
Клиникамизда қон гуруҳлари мос келмаган ҳолатларда иммунологик хавфни камайтириш ва трансплантацияни амалга ошириш имконини берувчи замонавий халқаро протоколлар қўлланилади.
Mutaxassislarimiz siz bilan bog'lanishadi
